Publikacje



- DOSTĘP PACJENTA DO DOKUMENTACJI MEDYCZNEJ
- ROSZCZENIE O JEDNORAZOWE ODSZKODOWANIE
- MEDIACJA I POSTĘPOWANIE POJEDNAWCZE
- ROSZCZENIE O ZADOŚĆUCZYNIENIE


DOSTĘP PACJENTA DO DOKUMENTACJI MEDYCZNEJ
WYNIKÓW BADAŃ DIAGNOSTYCZNYCH


Omawiając przedmiotowe zagadnienie w pierwszej kolejności należy wskazać, iż na podstawie § 2 ust. 3 pkt 2 w zw. z § 15 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. Nr 252, poz. 1697 z późn. zm.), wydanego w oparciu o upoważnienie zawarte w art. 30a ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. 2012 r., poz. 159 z późn. zm.), wyniki badań diagnostycznych stanowią dokumentację indywidualną wewnętrzną – przeznaczoną na potrzeby danego podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, udostępnianą na zasadach ogólnych, określonych w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Wskazać zatem należy, iż prawo pacjenta do dokumentacji medycznej zostało uregulowane w art. 23 – 30a ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ww. ustawy pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. Z kolei formy realizacji przedmiotowego prawa pacjenta zostały unormowane w art. 27 ww. ustawy, w myśl którego dokumentacja medyczna jest udostępniana:

1) do wglądu, w tym także do baz danych w zakresie ochrony zdrowia, w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych;
2) poprzez sporządzenie jej wyciągów, odpisów lub kopii;
3) poprzez wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, jeżeli uprawniony organ lub podmiot żąda udostępnienia oryginałów tej dokumentacji.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż pacjent może żądać udostępnienia mu wyników badań diagnostycznych we wszystkich wskazanych powyżej formach. Odnosząc się z kolei do czasu w jakim podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych powinien pacjentowi udostępnić dokumentację medyczną należy zaznaczyć, iż przepisy prawa nie przewidują terminu na udostępnienie wskazując jedynie, w § 78 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, iż powinno ono nastąpić bez zbędnej zwłoki. W uzupełnieniu powyższego należy również zauważyć, iż obowiązujące przepisy prawa obligują do udostępniania dokumentacji medycznej podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych (art. 26 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta), a nie konkretną osobę w ramach podmiotu. W takim stanie rzeczy to na podmiocie ciąży obowiązek wyznaczenia, w drodze wewnętrznej regulacji, osoby uprawnionej do udostępniania pacjentom dokumentacji medycznej, jednak w taki sposób, aby udostępnianie stanowiło zadość obowiązującym przepisom.

Wskazując natomiast na możliwe kroki prawne związane z niewłaściwą realizacją omawianego prawa pacjenta należy wskazać, iż podnoszone zarzuty mogą stanowić podstawę do wszczęcia przez Rzecznika Praw Pacjenta, na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia, czy w zgłoszonym przypadku doszło do naruszenia prawa pacjenta do dokumentacji medycznej. W dalszej kolejności należy zaznaczyć, iż czynność jaką jest odmowa udostępnienia pacjentowi dokumentacji medycznej przez podmiot realizujący świadczenia zdrowotne ze środków publicznych może stanowić przedmiot skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, właściwego dla siedziby podmiotu. Ponadto, dodać również należy, iż w przypadku wystąpienia szkody na zdrowiu, związanej z odmową lub też zwłoką w udostępnieniu dokumentacji medycznej, będzie istniała możliwość dochodzenia odszkodowania drodze powództwa cywilnego.

Powrót do spisu


ROSZCZENIE O JEDNORAZOWE ODSZKODOWANIE

Odszkodowanie z art. 446 § 3 Kodeksu cywilnego obejmuje szkody, które nie ulegają uwzględnieniu przy zasądzeniu renty. Są to szeroko pojęte szkody majątkowe, często nieuchwytne lub trudne do obliczenia, prowadzące do znacznego pogorszenia sytuacji życiowej osoby najbliższej.

Pogorszenie sytuacji życiowej polega nie tylko na pogorszeniu obecnej sytuacji materialnej, lecz także na utracie realnej możliwości polepszenia warunków życia. Pogorszeniem sytuacji życiowej jest zarówno śmierć dorastającego syna, na którego pomoc materialną rodzice mogli liczyć w najbliższej przyszłości jak i  śmierć innej osoby bliskiej, z którą związana była realizacja planów życiowych mających poprawić warunki materialne. Pogorszeniem jest również doznanie silnego wstrząsu psychicznego na skutek tragicznej śmierci osoby najbliższej, co pociąga za sobą osłabienie aktywności życiowej, zmniejszenie zarobków i zwiększenie wydatków poniesionych na leczenie lub na pomoc innych osób.

Powód dochodzący roszczenia z art. 446 § 3 Kodeksu cywilnego obowiązany jest wykazać nie tylko, że jest członkiem najbliższej rodziny zmarłego, ale także, że śmierć spowodowała znaczne pogorszenie jego sytuacji życiowej. „Pogorszenie sytuacji życiowej” niewątpliwie obejmuje szkody obecne i przyszłe, które choć w pewnym stopniu dają się ocenić materialnie.

Roszczenie z art. 446 § 3 Kodeksu cywilnego przysługuje „najbliższym członkom rodziny zmarłego”. Należy do nich zaliczyć takie osoby, których sytuacja życiowa kształtowała się w pewnej zależności od zmarłego. Chodzi tu zatem w pierwszej kolejności o małoletnie lub niesamodzielne dzieci i małżonka, pozostających ze zmarłym we wspólnym ognisku rodzinnym. Istotne jednak jest to, że o tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny zmarłego, decyduje układ faktyczny stosunków rodzinnych pomiędzy zmarłym a tymi osobami.

W  świetle art. 446 § 3 Kodeksu cywilnego - podobnie jak i w świetle art. 166 Kodeksu cywilnego - konkretyzacja tego, kto jest w danym wypadku najbliższym członkiem rodziny, należy do sądu orzekającego. Stosownie do okoliczności danego wypadku, za najbliższego członka rodziny można uznać również macochę, zwłaszcza wtedy, gdy uzasadniają to pozytywnie oceniane w świetle zasad współżycia społecznego stosunki łączące macochę i pasierba.

Jeżeli członek rodziny dozna na skutek silnego wstrząsu psychicznego, spowodowanego tragiczną śmiercią osoby najbliższej, znaczniejszych zmian w stanie zdrowia, to zachodzą przesłanki do zasądzenia na jego rzecz odszkodowania przewidzianego w art. 446 § 3 Kodeksu cywilnego.

Powrót do spisu


MEDIACJA I POSTĘPOWANIE POJEDNAWCZE

W pierwszej kolejności, wyjaśnić należy, iż istnieje możliwość polubownego rozwiązania sporu bez udziału sądu, bądź z minimalnym jego udziałem. Można skorzystać z możliwości, jaką stwarzają unormowania art. 184 – 186 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), poprzez zwrócenie się do kierującego placówką medyczną, która udzielała świadczenia zdrowotnego, z pismem procesowym inicjującym postępowanie – zawezwanie do próby ugodowej. Celem niniejszego postępowania jest ugodowe (polubowne) załatwienie sporu przed sądem bez potrzeby wytaczania powództwa (ugoda przesądowa) lub też zawarcie ugody w trakcie procesu (ugoda sądowa).

Uprzejmie informuje, że zawezwanie do próby ugodowej, które oprócz ogólnych wymogów dla pism procesowych powinno zawierać wniosek o przeprowadzenie postępowania i zwięzłe załatwienie sprawy (treść uzasadniającą, że jest to sprawa cywilna i że jej charakter umożliwia zawarcie ugody).

O zawezwaniu do próby ugodowej bez względu na właściwość rzeczową można zwrócić się do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla strony przeciwnej. Przedmiotowe postępowanie pojednawcze przeprowadza sąd w składzie jednoosobowym zgodnie z art. 185 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

Zaznaczyć należy, że sąd ma prawo uznać ugodę za niedopuszczalną, jeżeli jej treść jest niezgodna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa (art. 184 Kodeksu postępowania cywilnego). Warto w tym miejscu wspomnieć, iż można także skorzystać z mediacji na podstawie unormowań zawartych w art. 1831 - 18315 Kodeksu postępowania cywilnego.

Powrót do spisu


ROSZCZENIE O ZADOŚĆUCZYNIENIE

Najbliższa rodzina zmarłego stanowi krąg podmiotów uprawnionych do dochodzenia zadośćuczynienia od podmiotu odpowiedzialnego. Pojęcie najbliższej rodziny zmarłego należy określać na podstawie istniejącego faktycznie stosunku bliskości pomiędzy osobami pozostającymi w relacjach rodzinnych, a nie opierając się na czysto formalnej kolejności pokrewieństwa. Do kręgu tych osób zaliczymy zatem między innymi dalszych wstępnych i zstępnych oraz macochę czy ojczyma, natomiast są również opinie, iż do powyższego kręgu podmiotów uprawnionych nie należy zaliczać konkubina, wychowanków zmarłego ani też narzeczonej, narzeczonego.

Kolejną przesłanką jest wystąpienie szkody niemajątkowej, które podlega dowodzeniu za zasadach ogólnych. Oczywiste jest, że szczególne cechy szkody niemajątkowej, takie chociażby jak jej związek z osobistymi przeżyciami poszkodowanego powodują, iż ścisły dowód jej wystąpienia jest wysoce utrudniony. Wynika to ze swoistej nierozpoznawalności szkody niemajątkowej dla sądu, który jest podmiotem zewnętrznym w stosunku do pokrzywdzonego. Nie zmienia to jednak faktu, iż pokrzywdzony żądający zadośćuczynienia powinien uprawdopodobnić, że śmierć osoby bliskiej spowodowała u niego pewne reperkusje niemajątkowe, jak również wskazać okoliczności mogące mieć wpływ na ich zakres. Nie każdy bowiem tak samo przeżywa śmierć osoby bliskiej, a nawet prawdopodobna jest sytuacja, że w przypadku pewnych kategorii osób negatywne skutki w ogóle nie wystąpią. Wówczas zadośćuczynienie nie powinno przysługiwać ze względu na jego kompensacyjny charakter.

Przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności, a przede wszystkim dynamiczny charakter krzywdy spowodowanej śmiercią osoby bliskiej, stopień cierpień psychicznych, ich intensywność oraz długotrwałość. Niemniej jednak przyznanie zadośćuczynienia na podstawie wprowadzonej normy ma charakter fakultatywny, a nie obligatoryjny. Fakultatywność jest podyktowana chęcią pozostawienia sądowi pewnego luzu, ponieważ każdą sprawę należy rozpatrywać indywidualnie. Niemniej jednak nieobowiązkowy charakter zadośćuczynienia nie oznacza swobody sędziego przy ocenie roszczenia ani tym bardziej jego dowolności. Odmowa przyznania musi być oparta na przesłankach obiektywnych, a dodatkowo sąd powinien szczegółowo uzasadnić taką odmowę.

Zadośćuczynienia i odszkodowania można się domagać od lekarza albo od zakładu leczniczego. Rodzaj odpowiedzialności jaką lekarza/podmiot leczniczy ponosi jest zależny od istniejącego między stronami zobowiązania. Jeżeli źródłem zobowiązania jest umowa zawarta pomiędzy prywatnie praktykującym lekarzem lub prywatnym szpitalem a pacjentem to niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy powoduje jego odpowiedzialność kontraktową z art. 471 Kodeksu cywilnego. Jeżeli źródłem zobowiązania jest wyrządzenie szkody w braku stosunku zobowiązaniowego czynem niedozwolonym to skutkuje to poniesieniem odpowiedzialności deliktowej ww. podmiotów z art. 415 Kodeksu cywilnego Niezależnie od powyższego istnieje możliwość zbiegu odpowiedzialności kontraktowej i deliktowej z art. 443 Kodeksu cywilnego w sytuacji gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie istniejącego zobowiązania jest jednocześnie czynem niedozwolonym (a zawsze jest nim wyrządzenie szkody na osobie –uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia).

Jeżeli szkoda została wyrządzona czynem niedozwolonym osobą obowiązaną do jej naprawienia jest lekarz, szpital lub obie te osoby. Jeżeli szkodę wyrządził pacjentowi lekarz zatrudniony w szpitalu na tzw. „kontrakcie” (jako przedsiębiorca świadczący usługi medyczne) odpowiedzialność lekarza i szpitala jest solidarna. To znaczy, że w pozwie cywilnym powinno się wskazać jako pozwanego lekarza, szpital lub obie te osoby. Jeżeli szpital naprawi wyrządzoną szkodę stosownym zadośćuczynieniem lub odszkodowaniem, a wina lekarza, nie będącego pracownikiem szpitala, była wyłączna, szpital ma do lekarza pełny regres, tzn. ma prawo żądać zwrotu wszelkich wypłaconych kwot.

Pozew zgodnie z art. 187 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.- Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) powinien odpowiadać ogólnym warunkom pisma procesowego, określonym w art. 126 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego, czyli zawierać oznaczenie sądu, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, miejsce zamieszkania lub siedziby stron, oznaczenie rodzaju pisma, dokładnie określone żądanie i przytoczenie okoliczności faktycznych (popartych dowodami), podpisy strony lub jej przedstawiciela lub pełnomocnika, oraz wymienienie załączników.

Pozew wnosi się do Sądu Powszechnego – Wydział Cywilny, w zależności od wartości przedmiotu sporu będzie to Sąd Rejonowy lub Sąd Okręgowy. Pozew zgodnie z art. 187 § Kodeksu postępowania cywilnego powinien odpowiadać ogólnym warunkom pisma procesowego oraz zawierać dokładnie określone żądanie i przytoczenie okoliczności faktycznych.

Powrót do spisu